Rodzaje trądziku

Trądzik pospolity (acne vulgaris) zazwyczaj przebiega łagodnie. To uciążliwa i przewlekła choroba, szpecąca twarz wielu nastolatków. Na szczęście, gdy zmiany nareszcie ustąpią, przeważnie nie pozostawiają żadnych śladów. Oczywiście w rzadszych przypadkach przebieg może być ciężki, a o wykwitach skórnych pamięta się przez całe życie, ponieważ na ich miejscu powstają nieładne blizny. Innym problemem jest rozróżnienie zmian trądzikowych od innych chorób, które zbagatelizowane lub źle leczone mogą nawet zagrażać życiu.

Trądzik młodzieńczy

Najczęstszą postacią trądziku jest trądzik młodzieńczy (acne juvenilis). Pojawia się w okresie pokwitania, kiedy w młodym organizmie szaleje burza hormonów. Wśród nich najważniejszą rolę w powstawaniu wykwitów skórnych pełnią androgeny. To hormony płciowe odpowiadające przede wszystkim za rozwój cech męskich (męski typ owłosienia, niski ton głosu), ale powodują też zwiększoną aktywność gruczołów łojowych.

W czasie dojrzewania ich stężenie rośnie zarówno u chłopców jak i dziewcząt. W rezultacie dochodzi do nadprodukcji łoju przez gruczoły skórne. Prowadzi to do powstawania zaskórników i zmian grudkowo-krostkowych w tak zwanych okolicach łojotokowych, czyli na twarzy plecach i klatce piersiowej. Zaskórniki są podstawowymi zmianami chorobowymi. Mogą być zamknięte (drobne, białe, w części środkowej najczęściej znajduje się otworek, najlepiej widoczne przy naciągnięciu skóry) i/lub otwarte (ciemno zabarwione na szczycie, z otworem w części środkowej przez który wydostaje się na zewnątrz łój i obumarłe komórki naskórka). Grudki to okrągłe, twarde, uwypuklające się ze skóry zmiany, zazwyczaj koloru czerwonego. Krosty popularnie znane jako „pryszcze”, to wykwity zawierające w swoim wnętrzu ropę, widoczną jako biały, gęsty płyn.

Gdy między hormonami zapanuje względna równowaga, a ich stężenia ustabilizują się w zakresie normy (co trwa zazwyczaj kilka lat) z twarzy powinny zniknąć te wszystkie okropności. Przy prawidłowym leczeniu nie pozostaje po nich żaden ślad. Bardzo ważne jest, aby nie wyciskać i nie rozdrapywać „pryszczy”. Mogą one ulec zakażeniu przez bakterie zasiedlające skórę, co zazwyczaj doprowadza do powstawania blizn. Dbanie o higienę i odpowiednia pielęgnacja skóry ustrzeże przed tym zagrożeniem.

Odmiany trądziku

Rzadszą odmianą jest trądzik ropowiczy (acne phlegmonosa). Na twarzy osoby chorej występują typowe zaskórniki, krosty i grudki oraz warunkujące cięższy przebieg torbiele ropne. Są one następstwem stanu zapalnego i ucisku. To przestrzeń w skórze wypełniona ropą, która po wygojeniu najczęściej pozostawia blizny. Blizny mogą być bardzo szpecące, nierówne, czasem wciągnięte w głąb skóry.

Innym rodzajem tego schorzenia, który pozostawia ślady na całe życie jest trądzik skupiony (acne conglobata). Jest on domeną mężczyzn, kobiety chorują niezmiernie rzadko. Na skórze oprócz zmian typowych pojawiają się torbiele ropne i głębokie nacieki, które mogą się ze sobą zlewać. Zaskórniki w tym przypadku występują w dużej ilości i są bardzo duże, co jeszcze pogarsza obraz choroby. Po wygojeniu wykwitów obserwuje się duże, nierówne blizny. Istotne jest, że zmiany skórne dość często pojawiają się w miejscach nietypowych: pod pachami, okolicy pachwin i pośladków. Czasami zajęte są tylko te części ciała, a okolice łojotokowe są czyste.

Trądzik bliznowaty (acne keloidea) może występować jako oddzielna odmiana lub jak to się często zdarza, współistnieć z dwoma poprzednimi rodzajami. Wówczas przebieg choroby jest naprawdę ciężki, a skóra dotknięta tyloma zmianami nie ma szans ładnie się zagoić. Postać ta charakteryzuje się powstawaniem w obrębie zmian typowych bliznowców. To twarde włókniste guzy o podłużnym lub nieregularnym kształcie. Często mają wypustki. Może się zdarzyć, że ten rodzaj trądziku wystąpi wyłącznie na karku.

Najcięższą znaną odmianą trądziku jest acne fulinans. Obejmuje nie tylko skórę. W jego przebiegu występuje szereg objawów ogólnych dotyczących całego organizmu. Zmiany w okolicach łojotokowych obserwuje się takie jak w trądziku ropowiczym lub skupionym. Są one jednak znacznie gorsze, ponieważ ulegają rozpadowi i podbiegnięciom krwawym. Mężczyźni dotknięci chorobą (u kobiet ten rodzaj trądziku w ogóle nie występuje) cierpią z powodu gorączki i bólów stawowych. W badaniach laboratoryjnych obserwuje się wzrost wskaźników świadczących o uogólnionym stanie zapalnym (wysokie OB i leukocytoza). Dochodzi też do zmian w stawie łączącym mostek z obojczykiem. Oczywiście po wygojeniu się wykwitów, na skórze pozostają szpecące blizny.

Szczególny rodzaj trądziku można zaobserwować u noworodków i niemowląt. Nie jest on taki rzadki – dotyka nawet co piątego malucha w pierwszym roku życia. Jeżeli powstaje w do trzech tygodni od urodzenia, zazwyczaj jest łagodny i nie pozostawi śladów na małej buźce. Natomiast gdy zmiany charakterystyczne dla trądziku (zaskórniki, grudki, krosty, a czasem nawet torbiele ropne) wystąpią u nieco starszego niemowlęcia, mogą być przyczyną blizn. Na szczęście jest to rzadkie i dotyczy dzieci z ciężkim przebiegiem choroby i nasilonymi zmianami ropnymi. Prawidłowe leczenie zazwyczaj zapobiega tego typu powikłaniom.

Trądzik a choroby skóry

Oprócz trądziku na twarzy występuje wiele innych schorzeń, które czasami bardzo trudno rozróżnić. Jedną z nich jest czyrak. Wykwit skórny w tej chorobie może być nie do odróżnienia od krosty lub torbieli ropnej. Jest wynikiem zapalenia okołomieszkowego spowodowanego zakażeniem gronkowcowym (mieszek włosowy to miejsce z którego wyrasta włos, do niego wydzielany jest łój wyprodukowany przez gruczoły skórne). Czyrak najpierw wygląda jak sinoczerwony drobny guzek. Jest zazwyczaj silnie bolesny. Po 4-6 dniach przyjmuje postać krosty przebitej włosem, którą wypełniają tkanki martwicze. Po jakimś czasie odpada, najczęściej pozostawiając po sobie bliznę.

Zakażenie zwykle przebiega bez powikłań, w najgorszym razie pozostaje ślad po kroście. Jednak w niektórych sytuacjach obecność tego rodzaju wykwitów może być naprawdę groźne. Dotyczy to sytuacji, w których czyrak zlokalizowany jest w środkowej części twarzy – w tak zwanym trójkącie śmierci. Jest to obszar obejmujący wargę górną, nos, okolicę oczodołu i skroni. Podstawę trójkąta stanowi linia łącząca kąciki ust, a wierzchołek szczyt nasady nosa. Z tej części twarzy krew żylna płynie między innymi do jamy czaszki. Dlatego zakażenia w obrębie trójkąta śmierci są tak niebezpieczne (a czyrak to zakażenie bakteryjne). Drobnoustroje mogą łatwo przedostać się do krwi, a stąd naczyniami żylnymi do wnętrza czaszki. Najcięższe powikłanie tego typu infekcji to zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej (przestrzeń żylna w obrębie czaszki). Stąd zapalenie może szerzyć się na opony mózgowo-rdzeniowe i mózg, a to grozi ciężkim kalectwem i śmiercią.

Zmiany skórne pojawiają się na twarzy w przebiegu wielu chorób dermatologicznych i ogólnoustrojowych. Najpowszechniejszą jest oczywiście trądzik. Nie jest on stanem zagrożenia życia, ale może pozostawić szpecące blizny na całe życie. Natomiast zakażenia bakteryjne, które często są nie do odróżnienia od wykwitów trądzikowych, szczególnie te umiejscowione w obrębie trójkąta śmierci,ss są już poważnym stanem chorobowym. Należy również pamiętać, że obecność jednej choroby nie wyklucza drugiej. Pomiędzy licznymi „pryszczami” może znajdować się czyrak. Tak więc dbajmy o swoją skórę i korzystajmy z porad specjalisty. Dzięki temu będzie można uniknąć blizn, a w razie niebezpieczeństwa otrzymamy fachową pomoc.