Sposoby na trądzik

Leczenie trądziku i pielęgnacja skóry trądzikowej jest ogromnym wyzwaniem zarówno dla młodych ludzi dotkniętych tym schorzeniem, jak i dla lekarzy dermatologów. Proces leczenia jest zwykle długotrwały, a efekty możemy obserwować dopiero po pewnym czasie kuracji. Jednak w związku z tym, że zmiany trądzikowe najczęściej obejmują okolice twarzy, przyczyniają się do zmniejszenia komfortu i jakości życia chorych, są także powodem licznych frustracji.

Znajomość właściwej pielęgnacji skóry oraz dostępność skutecznych środków, pomocnych w leczeniu trądziku, pozwala na uzyskanie zadowalających efektów leczniczych.

Pielęgnacja skóry trądzikowej

Najlepszym sposobem jest utrzymywanie skóry w idealnie czystym stanie, niedopuszczanie do gromadzenia się na jej powierzchni nadmiaru kurzu, potu czy łoju. W osiągnięciu takiego stanu skóry pomocne są preparaty dostępne w aptekach i drogeriach. Toniki, mleczka, żele przeznaczone do oczyszczania skóry trądzikowej doskonale spełniają tutaj swoją funkcję.

Ponadto musimy pamiętać,  że nawet tłusta skóra trądzikowa potrzebuje odpowiedniego nawilżenia. Dobierając odpowiedni krem, warto skorzystać z porady doświadczonej kosmetyczki. Powinien być to krem nawilżający, stworzony najlepiej na bazie wody, niezawierający środków tłuszczowych.     

Domowe sposoby na trądzik

Dość powszechnym domowym sposobem leczenia trądziku jest przemywanie skóry alkoholem w celu jej „odkażenia i wysuszenia”. Pamiętajmy, że nie jest to właściwe postępowanie, gdyż prowadzi do nadmiernego podrażnienia skóry.

Wśród innych „babcinych”  sposobów pozbywania się zmian trądzikowych powszechne jest m.in.:
- picie herbatki z bratka czy wyciągu z drożdży,
- przemywanie skóry wodą z sokiem z cytryny,
- stosowanie naparów z rumianku, maseczek z miodu, drożdży i mleka,
- używanie do mycia twarzy mydła siarkowego.

Wymienione powyżej przykłady domowych sposobów walki z trądzikiem nie mają żadnego naukowego potwierdzenia. Dotychczasowe badania kliniczne nie udowodniły pozytywnego wpływu tych związków na zmiany trądzikowe. Często natomiast obserwuje się efekty uboczne pod postacią podrażnienia i wysuszenia skóry, a nawet zaostrzenia zmian trądzikowych.

Wizyta u kosmetyczki a trądzik

Większość nastolatków podejmuje próby samodzielnego leczenia trądziku, takie jak wyciskanie lub zdrapywanie wykwitów oraz – coraz bardziej popularne – usuwanie zaskórników za pomocą specjalnie do tego celu przeznaczonych plastrów kosmetycznych. Generalnie, skuteczność tych sposobów jest o wiele mniejsza od leczenia zalecanego przez lekarza, a ponadto mogą one doprowadzić do powstania blizn.

W celu usunięcia istniejących zmian lepiej udać się do gabinetu kosmetycznego, niż podejmować samodzielne próby.

Warto pamiętać, że wizyta u kosmetyczki ma tylko działanie uzupełniające – tymczasowo poprawiające wygląd skóry, ale nie lecznicze. W gabinetach kosmetycznych dostępne są zabiegi dla skóry trądzikowej. Doświadczona kosmetyczka potrafi dobrać odpowiedni zabieg do rodzaju i stanu skóry, który przyniesie pożądany efekt.

Najlepsze efekty uzyskiwane są jednak, gdy łącznie z pielęgnacją skóry w gabinecie kosmetycznym stosowane jest leczenie farmakologiczne (tzn. leki).

Jedno z najczęściej zadawanych pytań to: jaki jest wpływ diety na powstawanie trądziku? Obecnie nie ma dowodów, które świadczyłyby, że jakikolwiek pokarm sprzyja zachorowaniu lub pogarsza obraz kliniczny, chociaż tłuste potrawy mogą pozostawiać ślady na skórze twarzy oraz dłoni, zatykając ujścia gruczołów łojowych.

Jak zapobiegać trądzikowi?

Bardzo ważne jest również  unikanie przez chorych czynników sprzyjających powstawaniu wykwitów trądzikowych. Jeżeli dla zapewnienia dobrego samopoczucia (głównie dotyczy dziewcząt) niezbędny jest makijaż, należy stosować kosmetyki pozbawione komponenty tłuszczowej lub wykonane na bazie wody. Filtry przeciwsłoneczne oraz preparaty zmiękczające skórę, nakładane na twarz i skórę tułowia, nie powinny nasilać powstawania zaskórników. Należy unikać dotykania twarzy dłońmi, zwykle znajdują się na nich bowiem tłusta warstwa oraz brud, a także zrezygnować z noszenia kapeluszy lub sportowych nakryć głowy, które mechanicznie drażnią skórę i szczelnie ją przykrywają. Najczęściej jest to związane z uprawianiem sportów lub z okresem letnim. 

Leczenie farmakologiczne trądziku

Farmakologiczne leczenie trądziku uzależnione jest od jego postaci, ciężkości oraz lokalizacji wykwitów. W terapii zaskórników optymalne są środki zaskórnikolityczne, w leczeniu wykwitów zapalnych stosuje się natomiast leki przeciwzapalne oraz antybiotyki. W miarę upływu czasu terapii metody leczenia trądziku należy dostosowywać zarówno do zmieniającego się rozmieszczenia wykwitów (ze „strefy T” twarzy, tj. czoła, nosa i środkowej części policzków, do bardziej obwodowych miejsc), jak i zmiany rodzaju wykwitów z zaskórników w grudki zapalne. Ponadto dość często pojawia się oporność na stosowane leki, zwłaszcza na antybiotyki.

Do usuwania zaskórników najlepiej nadają się miejscowe preparaty kwasu retinowego (pochodna witaminy A). Normalizują one nieprawidłowe rogowacenie mieszkowe, zwalniają proces złuszczania się komórek nabłonkowych oraz osłabiają połączenia między nimi. Tretynoina (kwas all-trans-retinowy) jest dostępna na rynku w różnych postaciach farmaceutycznych, takich jak: kremy, żele, roztwory oraz mikroemulsja.

Łagodny trądzik zapalny można z powodzeniem leczyć za pomocą miejscowych środków przeciwbakteryjnych, takich jak nadtlenek benzoilu czy antybiotyki. Jeżeli zmiany zapalne są umiarkowane lub ciężkie albo są zlokalizowane poza skórą twarzy, najlepiej początkowo stosować antybiotyk ogólnie (doustnie).

Leczenie hormonalne trądziku

Androgeny regulują aktywność zewnątrzwydzielniczą gruczołów łojowych. Mimo że mechanizm działania androgenów na gruczoły łojowe nie jest dokładnie poznany, hormony te znamiennie zwiększają wydzielanie łoju. Cechy wskazujące na istotną rolę zaburzeń hormonalnych w patomechanizmie trądziku to: oporność na standardowe metody leczenia, zaostrzanie się zmian w okresie menstruacji oraz rozmieszczenie wykwitów w miejscach zarostu na twarzy.

Lekiem przeciwandrogenowym, najczęściej stosowanym w leczeniu trądziku, jest spironolakton.

Doustne leki antykoncepcyjne zawierające estrogeny i gestageny IV generacji (drospirenon) również skutecznie zmniejszają działanie androgenów. Rezultaty zwykle są widoczne już w 1. miesiącu od rozpoczęcia terapii, czasami jednak, aby osiągnąć zmniejszenie nasilenia zapalnej postaci trądziku, leczenie trzeba kontynuować przez 6 miesięcy.

Retinoidy na trądzik

Najskuteczniejszym lekiem spośród dostępnych środków przeciwko zapalnej postaci trądziku jest izotretynoina podawana ogólnie. Jest to pochodna witaminy A, która powoduje zmniejszenie wydzielania łoju, a równocześnie normalizuje rogowacenie mieszkowe. Chociaż nie wywiera ona bezpośredniego wpływu na bakterie, efekty jej działania prowadzą do zmniejszenia liczby komórek P. acnes i zazwyczaj do wyraźnego złagodzenia ciężkiej postaci choroby. Poprawa często utrzymuje się także po zaprzestaniu leczenia, czego nie obserwuje się po stosowaniu antybiotyków ogólnie. W pewnym sensie jest to jedyna metoda leczenia, która pozwala osiągnąć rzeczywiste „wyleczenie” trądziku, prawdopodobnie w wyniku zaniku gruczołów łojowych.