Sposoby na trądzik polekowy

Dziś już znamy czynniki, które wywołują różne reakcje skórne, np. w postaci trądziku. Wiele razy w życiu obserwowaliśmy ludzi, którzy dostawali wysypki po spożyciu pewnych pokarmów, np. owoców morza, czy ukąszeniu przez osę. Nie jest więc niespodzianką, że leki, które zawierają przeróżne substancje, także mogą wywoływać lub nasilać zmiany trądzikowe.

Leki powodujące trądzik

Trzeba podkreślić, że leki powodujące lub pogarszające trądzik najczęściej są bardzo ważne dla zdrowia. Pomimo zaobserwowania nasilających się zmian lub pojawiania się trądziku po rozpoczętej kuracji nie wolno samemu decydować o przerwaniu leczenia. Należy najpierw skontaktować się z lekarzem, który przepisał te leki. Jeżeli poinformujesz go o swoim problemie, zapewne będzie starał się zmienić preparat. Czasami ten sam związek, ale w leku innej firmy, może nie wywoływać zmian.

Poniżej znajduje się lista i krótka charakterystyka leków, które mogą powodować pojawienie się zmian trądzikowych.  

• Kortykosteroidy

Kortykosteroidy w medycynie są powszechnie stosowane. Leki z tej grupy są niezbędne w leczeniu takich chorób, jak astma, atopowe zapalenie skóry, oraz w leczeniu immunosupresyjnym. Pomimo wielu zalet hormony sterydowe mają wiele działań niepożądanych. Wiadomo, że powodują pojawianie się skupisk krost zlokalizowanych głównie na skórze pleców i klatki piersiowej. Najczęstszą przyczyną takich zmian są doustne kortykosteroidy, jednak preparaty stosowane miejscowo na skórę oraz wziewnie również mogą przyczynić się do zaostrzenia trądziku. Niekorzystny wpływ glikokortykosteroidów na stan skóry wynika z pobudzania gruczołów łojowych przez te leki. Doprowadza to do nadprodukcji łoju w skórze, co sprzyja rozwojowi zmian trądzikowych.

Sterydy anaboliczne, takie jak danazol i stanozol, stosowane przez kulturystów, aby przyspieszyć tempo wzrostu mięśni, powodują przetłuszczanie się włosów oraz cery, co prowadzi do rozwoju trądziku u osób młodych.

• Leki przeciwtarczycowe

Wiadomo, że niektóre leki przeciwtarczycowe, np. tiouracyl i tiomocznik, mogą wywoływać trądzik. Hamują one wytwarzanie hormonów tarczycy. Leki te są stosowane w przypadkach różnego rodzaju nadczynności tarczycy. Tiouracyl i tiomocznik są prototypami tej grupy leków i obecnie ze względu na liczne działania niepożądane, takie jak uszkodzenie wątroby i szpiku, nie są stosowane w lecznictwie na szerszą skalę.

Również wysokie dawki jodu, podawanego obecnie głównie pod postacią płynu Lugola przed operacjami usunięcia tarczycy u osób z nadczynnością tego gruczołu, mogą doprowadzić do powstania wyprysków trądzikowych na twarzy.

• Leki przeciwpadaczkowe

Leki stosowane w leczeniu padaczki, głównie fenytoina, mogą powodować zmiany trądzikowe. Niestety, ze względu na konieczność kontrolowania napadów odstawienie fenytoiny z powodu trądziku jest zabronione.

• Lit i jego sole

Sole litu są powszechnie stosowane w psychiatrii w celu kontroli depresji u osób z chorobą dwubiegunową (chorobą psychiczną, w której na zmianę występują napady maniakalne z depresją) oraz w kontroli zaburzeń ruchowych w pląsawicy typu Huntingtona.

• Barbiturany

Znaczenie i użycie tych leków obecnie wciąż maleje. Jednak są one nadal używane jako leki uspokajające, także w leczeniu padaczki i w anestezjologii. Posiadają one wiele działań niepożądanych, w tym wywołują trądzik na twarzy, najczęściej opisywany po zastosowaniu fenobarbitalu.

• Środki zawierające disulfiram

Leki zawierające disulfiram były stosowane w leczeniu uzależnień od choroby alkoholowej. Disulfiram powoduje nieprzyjemne doznania u pijących alkohol. Posiada także wiele działań niepożądanych, w tym wywołuje zmiany skórne trądzikowe. Obecnie zaprzestano produkcji disulfiramu.

• Leki przeciwgruźlicze

Najczęściej opisywano zamiany trądzikowe oraz nadwrażliwość skórną po jednym z najczęściej stosowanych leków w tej grupie – izoniazydzie. Niestety, także w tym przypadku możliwości przerwania terapii są ograniczone. Izoniazyd jest podstawowym lekiem w zwalczaniu gruźlicy i niestety terapia tym lekiem często trwa kilka miesięcy.

Doustna terapia hormonalna a trądzik

Zarówno wpływ na zaostrzenie trądziku, jak i pomoc w jego profilaktyce poprzez terapię hormonalną u kobiet (preparaty estrogenowo-progesteronowe) zostały opisane w oddzielnym artykule. Zachęcamy do zapoznania się z jego treścią.

Podsumowując, istnieje wiele preparatów, które mogą zaostrzać lub wywoływać trądzik. Czasami jednak rozróżnienie, czy zmiany są polekowe, czy są wynikiem stresu czy samej choroby, jest bardzo trudne lub niemożliwe. Wtedy najlepiej polegać na doświadczeniu lekarza przepisującego dany lek lub udać się do dermatologa.

Piśmiennictwo:

– W. Kostowski, Z. Herman „Farmakologia – podstawy farmakologii”, PZWL 2005.

– www.lisashea.com.

– www.articlesbase.com.