Trądzik różowaty - leczenie retinoidami

Trądzik młodzieńczy jest bardzo częstą chorobą skóry. Jedna na pięć wizyt dermatologicznych dotyczy właśnie tej jednostki chorobowej. Na rynku jest bardzo wiele preparatów do leczenia trądziku. Terapię rozpoczyna się zwykle od preparatów miejscowych. Retinoidy to syntetyczne pochodne kwasu witaminy A. Stosuje się je obok antybiotykoterapii i leczenia hormonalnego, w ogólnoustrojowej terapii trądziku. Retinoidami leczone są szczególnie postacie, typu acne conglobata, acne cystica czy acne fulminans.

Ostatnio ta grupa wskazań uległa poszerzeniu, obejmując acne phlegmonosa, średnio bardzo nasilony trądzik oporny na antybiotyki, średnio bardzo nasilony trądzik z bardzo dużym łojotokiem, tendencją do bliznowacenia i częstymi nawrotami czy też nawet średnio nasilony trądzik, stanowiący szczególnie duże obciążenie dla pacjenta.

Wyróżnione są trzy generacje retinoidów:

• I generacja – retinol, tretinoina, izotretinoina, 
• II generacja – etretinat, acitretin, 
• III generacja – adapalen, tazaroten.

I generacja retinoidów

Najpopularniejsze i powszechnie stosowane w leczeniu to tretinoina i isotretinoina. Zmniejszają one gruczoły łojowe i wydzielanie łoju, redukują liczbę  bakterii w mieszkach włosowych, działają przeciwzapalnie i przeciwzaskórnikowo. Blokują praktycznie wszystkie mechanizmy inicjujące powstawanie trądziku. Stosowane są zwykle w postaci żelów, kremów i roztworów. W kontakcie ze skórą normalizują nieprawidłowe rogowacenia w obrębie mieszków włosowych. Przy ich stosowaniu może początkowo wystąpić podrażnienie skóry (zwłaszcza pod wpływem światła słonecznego) oraz jej nadmierne wysuszenie i złuszczanie. Toteż preparaty stosuje się ostrożnie pod nadzorem lekarza. Standardowy czas terapii miejscowej retinoidami wynosi od 5 do kilkunastu tygodni.

Terapię doustną stosuje się standardowo 6 miesięcy. U prawie wszystkich chorych po zastosowaniu doustnej izotretinoiny występuje suchość skóry i śluzówek, zwłaszcza w obrębie czerwieni wargowej. Czasem zajęcie śluzówek prowadzi nawet do zatrzymania moczu i problemów z defekacją. Około 10–40 proc. pacjentów skarży się na bóle mięśniowe i stawowe. Zdarzają się również objawy odwracalnego uszkodzenia wątroby. Poważnym skutkiem ubocznym jest wzrost stężenia cholesterolu i triglicerydów. Przepisywanie izotretinoiny powinno być szczególnie ostrożne u kobiet w wieku rozrodczym. Lek ten jest teratogenem powodującym poronienia, porody przedwczesne, wady płodu – głównie w zakresie ośrodkowego układu nerwowego i układu krążenia. U kobiet w wieku rozrodczym należy więc wykluczyć ciążę (wykonać test ciążowy) przed rozpoczęciem leczenia. Kobiety te powinny być również poinformowane o konieczności antykoncepcji. Uważa się, że antykoncepcja powinna być stosowana na miesiąc przed wprowadzeniem terapii izotretinoiną i kontynuowana przez 2 miesiące po zakończeniu leczenia. 

III generacja retinoidów

Adapalen jest retinoidem III generacji. Działa silniej przeciwzapalnie niż poprzednie, a pośrednio także przeciwbakteryjnie i przeciwłojotokowo. Jest także bezpieczniejszy, gdy stosuje się go latem. Wykazuje większą skuteczność i jest lepiej tolerowany. Stosowany bywa na skórę w monoterapii i w skojarzeniu z innymi lekami zewnętrznymi: antybiotykami, a także, w cięższych postaciach trądziku, z antybiotykami podawanymi ogólnie. Tazaroten to również lek III generacji – ma postać żelu o stężeniu 0,05 i 0,1%. Działa podobnie jak adapalen, lecz znacznie silniej, toteż wywołuje skutek leczniczy już po krótkim czasie terapii.