Zmiany skórne w ciąży

W okresie ciąży w organizmie kobiety obserwuje się prawdziwą burzę hormonów. Nie bez znaczenie jest ich wpływ na stan cery ciężarnej. U jednych kobiet skóra jest gładka, bez żadnych wyprysków. Jednym słowem przyszła mama wygląda kwitnąco. Jednak nie każda kobieta ma to szczęście. Dość często okres ciąży przebiega z pogorszeniem stanu skóry. Pojawiają się zmiany trądzikowe, wypryski, przebarwienia, skóra staje się niezwykle wrażliwa.

Leczenie trądziku u ciężarnej należy prowadzić bardzo ostrożnie i odpowiedzialnie, unikając stosowania leków, które mogą mieć szkodliwy wpływ na rozwój płodu. Czasem lepiej przeczekać ten trudny okres dla skóry, stosując jedynie delikatne środki myjące i intensywnie nawilżające. Jeśli jednak zmiany są dość liczne i sprawiają dyskomfort, należy skorzystać z porady lekarza dermatologa. Konieczne jest wówczas poinformowanie lekarza o ciąży, szczególnie gdy jest ona jeszcze niewidoczna. Oczywiście dotyczy to także kobiet starających się o ciążę.

Spośród bardzo licznej grupy leków używanych w terapii trądziku wyłoniono te, których stosowanie w okresie ciąży jest zabronione. 

Leki przeciwtrądzikowe zakazane w ciąży i w czasie karmienia piersią 

Trzeba podkreślić, że wymienionych poniżej leków nie powinny stosować kobiety ciężarne oraz kobiety pragnące zajść w ciążę. 

Estrogen jest hormonem występującym naturalnie w organizmie człowieka,  flutamid i spironolakton należą do leków antyandrogenowych stosowanych w leczeniu trądziku. Leki te mogą powodować zaburzenia rozwoju płodu łącznie z utratą ciąży. Nie ma badań oceniających wpływ tych leków na rozwój noworodka w okresie karmienia piersią, więc ich stosowanie w czasie laktacji jest zabronione. 

Isotretinoina w ciąży

Isotretinoina jest lekiem silnie teratogennym (toksycznym) i nie może być stosowana w okresie ciąży, starania o ciążę i laktacji. Pomimo że leki tej grupy zrewolucjonizowały skuteczne leczenie trądziku, charakteryzują się niebezpiecznymi dla płodu działaniami niepożądanymi. Według badań około 25–30% noworodków, których matki przyjmowały isotretinoinę w pierwszym trymestrze ciąży, prezentowało wady wrodzone. Dotyczyły one zwłaszcza: uszkodzenia twarzoczaszki, wad serca oraz centralnego układu nerwowego. Ponadto zaobserwowano zwiększone ryzyko poronienia oraz śmierci płodu.

Aby uniknąć działań  niepożądanych na płód, w USA leczenie tymi lekami kobiet w okresie rozrodczym rozpoczyna się od wykonania miesiąc (wg polskiego piśmiennictwa 2 miesiące) przed rozpoczęciem terapii testu ciążowego i ostrzeżeniem przed niezachodzeniem w ciążę w okresie leczenia oraz jeden miesiąc po zakończeniu terapii (zalecana antykoncepcja).

Kobiety w czasie stosowania isotretinoiny powinny być często i wnikliwie obserwowane przez prowadzących je dermatologów. Jeżeli pacjentka nie zastosuje się do zaleceń i zajdzie w ciążę, preparat należy jak najszybciej odstawić. Kobiety pragnące zajść w ciążę muszą przerwać leczenie isotretinoiną i odczekać jeden miesiąc.

Doustne antybiotyki tetracyklinowe

W czasie ciąży oraz w czasie laktacji nie można także stosować antybiotyków z grupy tetracyklin. Odkładają się one w postaci fluoryzujących złogów w kościach i zębinie w okresie ich wapnienia. Mogą opóźnić rozwój szkieletu płodu. Opisano także działanie teratogenne (nieprawidłowy rozwój płodu, wady wrodzone płodu) charakteryzujące się niedorozwojem kończyn górnych i wrodzoną zaćmą oczną. Antybiotyki te, w wyniku zmienionego metabolizmu w organizmie kobiety, mogą uszkadzać jej narządy miąższowe takie jak wątroba, nerki, trzustka.

Zakaz stosowania adapalenu, tazarotenu, tretiniuny wynika głównie z braku badań wykluczających ich szkodliwość na rozwijający się płód i noworodka. Nie wolno stosować  ich w okresie ciąży i w czasie laktacji. 

Piśmiennictwo:
„Farmakologia. Podstawy farmakologii” W. Kostowski, Z. Herman PZWL 2005