Trądzik bliznowcowy (acne keloidea)

Trądzik pospolity jest jedną z najczęstszych chorób skóry. W okresie pokwitania każdy człowiek ma mniej lub bardziej nasilone zmiany trądzikowe, które u większości osób w życiu dorosłym samoistnie ustępują. Istnieje twierdzenie, że im wcześniej pojawia się trądzik tym większe jest prawdopodobieństwo cięższego i długotrwałego przebiegu choroby. Wprawdzie kobiety i mężczyźni dotknięci są nim w porównywalny sposób, to jednak mężczyźni częściej narażeni są na cięższe postacie trądziku pospolitego.

Gdzie najczęściej wystepują zmiany trądzikowe?

Z powodu lokalizacji zmian trądzikowych takich jak twarz, dekolt czy plecy dla wielu osób choroba ta stanowi duży problem psychospołeczny. Trądzik występuje w okolicach bogatych w gruczoły łojowe, charakteryzuje się łojotokiem, tworzeniem zaskórników, krostek zapalnych, grudek i blizn. Czynnikiem usposabiającym wystąpienie trądziku jest skłonność do nadmiernego wytwarzania łoju i rogowacenia ujść mieszków włosowych. Nadmierne wytwarzanie mas rogowych powoduje tworzenie się zaskórników, a następnie związanych z nimi odczynów zapalnych w postaci zmian grudkowo-krostkowych.

Rodzaje trądziku

• Trądzik młodzieńczy (acne juvenilis), w którym zmiany trądzikowe są zwykle słabo nasilone, z przewagą zaskórników i wykwitów grudkowych. Umiejscowione są głownie na twarzy i plecach. Szczyt nasilenia zmian obejmuje wiek dojrzewania, po czym samoistnie ustępuje po kilku latach trwania.

• Trądzik ropowiczy (acne phlegmonosa), w którym obok zmian typowych tworzą się torbiele ropne, które goją się przez bliznowacenie - blizny potrądzikowe są nierówne, wciągnięte.

• Trądzik skupiony (acne conglobata), w którym zmiany mają charakter głębokich nacieków i torbieli ropnych, niekiedy zlewających się. Ponadto w tym typie trądziku występują liczne, bardzo duże zaskórniki. Podobnie jak w trądziku ropowiczym tak i w trądziku skupionym gojenie się następuje z pozostawieniem blizn. Acne conglobata typowo spotyka się prawie wyłącznie u mężczyzn. Oprócz typowej lokalizacji zmiany trądzikowe często pojawiają się w okolicach pachowych, pachwinowych i na pośladkach.

• Trądzik bliznowcowy jest odmianą trądziku pospolitego. Polega na tworzeniu się bliznowców w obrębie wykwitów trądzikowych. Często towarzyszy trądzikowi ropowiczemu lub skupionemu. Najczęstszą lokalizacją jest okolica karku i ten typ trądziku bliznowcowego najczęściej obserwowany jest u osób rasy czarnej. W znaczącej mierze na trądzik bliznowcowy cierpią młodzi mężczyźni, nie oznacza to jednak, że kobiety oraz przedstawiciele rasy białej i żółtej są wolni od tego schorzenia. U niektórych mężczyzn stwierdza się na czczo podwyższony  poziom testosteronu w surowicy krwi, natomiast u kobiet z tą samą chorobą nie odnotowano podwyższonego poziomu androgenów. Zwykle wywiad rodzinny dotyczący występowania bliznowców jest negatywny. Bardzo często przyczyną zmian jest krótkie strzyżenie włosów oraz używanie preparatów chemicznych w ich pielęgnacji.

• Trądzik z objawami ogólnymi o ciężkim przebiegu (acne fulminans), występuje wyłącznie u młodych mężczyzn, a zmiany mają charakter trądziku skupionego i ropowiczego z cechami rozpadu i objawami krwotocznymi.

• Trądzik wywołany - rzadszą odmianą trądziku pospolitego jest tak zwany trądzik wywołany, w skład, którego zalicza się:

  Trądzik zawodowy wywołany najczęściej przez: chlor (chloracne) - zmiany umiejscowione na twarzy i tułowiu; oleje (acne oleosa); dziegcie (acne picea) - zmiany umiejscawiają się przede wszystkim na wyprostnych powierzchniach kończyn. Trądzik polekowy, który może być spowodowany przez: steroidy - umiejscowiony na klatce piersiowej, nie występują zaskórniki; witamina B12, jod,barbiturany.
  
  Trądzik kosmetyczny (acne cosmetica), w którym zmiany mają głównie charakter zaskórników powstałych na skutek zatykania gruczołów łojowych i potowych przez pudry i róże stosowane przez kobiety do celów kosmetycznych. Trądzik niemowlęcy (acne neonatorum). W tym typie trądziku wykwity są grudkowe i ropne, na ogół bez zaskórników.
  
  Trądzik wywołany pomadą do włosów najczęściej występuje o osób z kręconymi włosami używających tłustych preparatów, ułatwiających rozczesywanie i zapobiegających wysuszaniu włosów. Najczęściej zlokalizowany jest na czole, rzadziej na policzkach. Trądzik mechaniczny (acne mechanica), wywołany uciskiem okolicy bogatej w gruczoły łojotokowe i potowe, z obecnością zaskórników.

Objawy trądziku bliznowcowego

Choroba typowo rozpoczyna się od zapalenia mieszków włosowych na skórze karku i w okolicy przylegającej do owłosionej skóry głowy. Początkowo pojawiające się krosty w niczym nie odróżniają się od typowego trądziku pospolitego. Dopiero w późniejszym etapie dochodzi do nasilenia objawów zapalenia bądź infekcji, w wyniku których powstają twarde, przebarwione grudki okołomieszkowe przekształcające się w blizny przerostowe lub bliznowce. W niektórych przypadkach keloidy (bliznowce) rosną i zlewają się, tworząc szpecące narośla. W wyniku uszkodzenia skóry właściwej w miejscach powstania bliznowców dochodzi do wyłysienia.

Leczenie trądziku bliznowcowego

Leczenie trądziku należy rozpocząć jak najwcześniej stosując antybiotyki podawane ogólnie i miejscowo. Wśród leków stosowanych doustnie najczęściej używa się tetracyklin, które oprócz działania przeciwbakteryjnego, hamują wytwarzanie łoju przez Propionibacterium acnes (bakteria należąca do prawidłowej flory bakteryjnej skóry, która w sprzyjających okolicznościach mikroflory wzrasta wywołując trądzik). Tetracykliny podawane są przez wiele tygodni a czasem nawet miesięcy.

Oprócz leczenia ogólnego stosuje się terapię miejscową w postaci kremów, maści i żeli. Do najbardziej popularnych zalicza się erytromycynę, klindamycynę, minocyklinę, erytromycyna. Nie należy zapominać o istotnym znaczeniu witamin w leczeniu i zapobieganiu wystąpieniu zmian trądzikowych i blizn potrądzikowych. Wśród nich najlepsze działanie przeciwłojotokowe mają: PP, B2,C (stosowane przez minimum 6 miesięcy). W przypadku stosowania gotowych preparatów wielowitaminowych, należy unikać tych, które w swoim składzie zawierają witaminę B12, gdyż wykazuje ona działanie prołojotokowe.

Zastosowanie w leczeniu trądziku bliznowcowego znajdują także kortykosteroidy stosowane miejscowo i doogniskowo oraz kriochirurgia. Kriochirurgia jest to metoda terapeutyczna , która polega na miejscowym zamrożeniu tkanek przy użyciu specjalnej aparatury. Aby zamrozić żywą tkankę temperatura tkanek musi być obniżona do -20 stopni Celsjusza. Kriochirurgia jest metodą bezpieczną, nie wymagającą szczególnego przygotowania pacjenta. Wyróżnia się trzy metody zamrażania:

• wacik nawinięty na drewnianą pałeczkę zanurzony w ciekłym azocie-pozwala na usunięcie drobnych, płytkich blizn;
• metoda natryskowa, tkankę zamraża się trzymając natrysk oddalony od blizny o 1cm;
• metoda kontaktowa pozwala na leczenie zmian o większej średnicy.

Kriochirurgia jest skuteczna przede wszystkim w leczeniu świeżych keloidów. Terapia obejmuje około 5-12 zabiegów. Czas zamrażania uzależniony jest od objętości guzów i trwa od 15 do 60 sekund. W niektórych przypadkach warto zastosować leczenie chirurgiczne, polegające na stopniowym wycinaniu bliznowców, z naciąganiem tkanek, z przeszczepami i wycięciem z następczym gojeniem przez ziarninowanie. Każda z tych metod daje dobre kosmetyczne efekty końcowe.